Publicatiedatum:
Films over bestaande personen zijn een beproefd recept en niet zonder reden. Je hebt meteen een onderwerp dat al bekend is bij het grote publiek en voor acteurs is het vertolken van een beroemd persoon vaak een shortcut naar prestigieuze filmprijzen. Toch zijn dit soort films in Nederland relatief schaars. Als we ze al maken, zijn de hoofdpersonen meestal overleden (Bloed Zweet & Tranen ), ligt de focus meer op een historische gebeurtenis (De Heineken Ontvoering), zijn ze slechts losjes geïnspireerd op waargebeurde verhalen met fictieve personages (Toen Ik Je Zag) of draaien ze om historische figuren (Michiel de Ruyter).
In dat opzicht is De Vuurlinie een uitzondering. De film vertelt namelijk het verhaal van iemand die nog gewoon onder ons is. Dat is toch ook wel bijzonder: hoe vaak krijgt het onderwerp van zijn eigen film de kans om op de première te verschijnen?
De Vuurlinie vertelt het waargebeurde verhaal van Marco Kroon, de meest onderscheiden militair van Nederland, die na zijn heldendaden in Afghanistan een compleet andere strijd moet voeren op eigen bodem. Terwijl hij wordt geconfronteerd met beschuldigingen en juridische procedures, onderzoekt de film de dunne scheidslijn tussen heldendom, trauma en de prijs die militairen betalen wanneer ze terugkeren naar het normale leven. Het resultaat is een biografisch oorlogsdrama dat niet alleen de man achter de medailles probeert te tonen, maar ook de complexe werkelijkheid van een nationale held.
De Vuurlinie vertelt eigenlijk twee verhalen tegelijk: Marco Kroons terugkeer naar het normale burgerleven en zijn missie in Afghanistan, die via flashbacks wordt getoond. Die flashbacks worden grotendeels gepresenteerd als herinneringen aan zijn trauma’s, al is niet iedere terugblik per definitie traumatisch. Ik kan me bijvoorbeeld moeilijk voorstellen dat een briefing op een kantoor diepe psychologische littekens heeft achtergelaten, maar goed, je weet maar nooit.
Tegelijkertijd vormen juist die scènes in Afghanistan het cinematografische hoogtepunt van de film. Hevige vuurgevechten in kleine dorpjes waar achter iedere burqa een Talibanstrijder kan schuilgaan zien er, zeker naar Nederlandse maatstaven, bijzonder indrukwekkend uit. Regisseur Roel Reiné is misschien geen Michael Bay, maar hij weet de gevechten wel degelijk spannend en beklemmend in beeld te brengen. De schietpartijen voelen geregeld chaotisch en claustrofobisch aan, al ontkomt ook De Vuurlinie niet aan enkele Hollywood-clichés. Talibanstrijders mogen tientallen kogels op Kroon en zijn mannen afvuren zonder ook maar iets te raken, terwijl een welgemikt schot van een Nederlandse militair vrijwel altijd doel treft. Tegen het einde van de Afghanistan-verhaallijn wordt de film bovendien een stuk grimmiger wanneer een lokale politieagent een jonge jongen aan Kroon aanbiedt om mee te doen wat hij wil. Kroon maakt moreel gezien de juiste keuze, maar die beslissing zal voor zowel hem als de jongen grote gevolgen hebben.
In Nederland wacht Kroon een heel ander soort strijd: een juridische. Omdat hij een café uitbaat waar ook figuren met vermeende banden met de drugswereld over de vloer komen, belandt hij al snel in het vizier van het Openbaar Ministerie. Telefoons worden afgetapt en zowel Marco als zijn vrouw worden gearresteerd op verdenking van drugshandel. De stress van de rechtszaak, gecombineerd met zijn PTSS, zet niet alleen zijn carrière, maar ook zijn relatie flink onder druk.
Bij films over bestaande personen speelt altijd de vraag mee hoeveel de acteur op zijn of haar echte tegenhanger lijkt. Waldemar Torenstra doet eerlijk gezegd weinig moeite om uiterlijk op Marco Kroon te lijken, afgezien van het feit dat hij zichtbaar flink wat uren in de sportschool heeft doorgebracht. Qua gezichtskenmerken is de gelijkenis namelijk ver te zoeken. Dat blijkt uiteindelijk echter van ondergeschikt belang, want Torenstra zet een overtuigende en krachtige hoofdrol neer.
Toch blijft De Vuurlinie als geheel wat oppervlakkig en geldt dat eigenlijk ook voor de manier waarop Marco Kroon wordt neergezet. De persoonlijke ontwikkeling die hij als burger doormaakt is minimaal en de film neemt weinig tijd om de mens achter de militair echt uit te diepen. Ook de rechtszaak, die de laatste akte van de film vormt, mist de spanning die dit soort juridische confrontaties in films doorgaans met zich meebrengen. Iedere keer dat er een afgetapt telefoongesprek wordt afgespeeld, is de reactie als kijker vooral: “Is dit alles wat ze hebben?” Daarmee laat de uitkomst van de zaak zich al vrij snel raden.
Dit maakt Angela Schijfs rol als officier van justitie behoorlijk eendimensionaal. Ze wordt neergezet als iemand met een flinke dosis tunnelvisie die, gewapend met vooral vermoedens en flinterdun bewijs, zich als een pitbull in de zaak vastbijt. In een film waarin zelfs de hoofdrolspeler nauwelijks de ruimte krijgt om echt uitgediept te worden, blijft er voor de antagonist al helemaal weinig over. Haar karakter valt uiteindelijk terug te brengen tot een boze officier van justitie met een ogenschijnlijk ongefundeerde vendetta tegen Marco Kroon.
Daarnaast voelt het karakter van Kroon soms wat inconsistent geschreven. Meerdere keren benadrukt hij hoe fel hij tegen drugsgebruik is en hij spreekt zijn vrouw zelfs vermanend toe wanneer zij toegeeft ooit cocaïne te hebben gebruikt. Des te opvallender is het dat hij tijdens een seksscène zonder enige aarzeling lachgas gebruikt. De film staat hier verder totaal niet bij stil, waardoor het eerder voelt als een vreemde karakterbreuk dan als een bewust moment om zijn hypocrisie of complexiteit als persoon te tonen.
De Vuurlinie is op zijn sterkst wanneer de film zich in Afghanistan afspeelt. De actiescènes zijn indrukwekkend voor Nederlandse begrippen en Waldemar Torenstra zet een overtuigende Marco Kroon neer. Helaas blijft de film als biopic te veel aan de oppervlakte. Zowel de persoon Marco Kroon als zijn juridische strijd krijgen te weinig diepgang om echt indruk te maken, waardoor het geheel nooit de emotionele of dramatische impact bereikt die het onderwerp verdient. Desondanks is De Vuurlinie een onderhoudende en vakkundig gemaakte film die laat zien dat Nederlandse cinema prima uit de voeten kan met grootschalige militaire actiescènes. Alleen had er achter de medailles iets meer mens mogen schuilgaan.
